Makat sarkmasında büyük tuvaletin tutulamaması gibi belirtiler ortaya çıkar. En sık görülen nedeni yaşlılık ve sindirim sorunlarıdır. Kesin çözüm sağlayacak tek tedavi yöntemi, cerrahi müdahaledir.

Makat sarkması kalın bağırsağın son bölümünün, yani rektumun aşağı inerek görünür hale gelmesi durumudur. Şiddetli vakalarda rektumun tamamı dışarı çıkabilir. Hafif vakalarda ise sarkma sadece büyük tuvalet sonrasında hissedilir. Ancak makat sarkması ilerleyici özellik gösteren bir sorundur.

Makat Sarkması Belirtileri

Makat sarkması genellikle ilk defa büyük tuvalet sonrasında hissedilmektedir. İhtiyaç giderildikten sonra kişi oturduğunda makatında bir top varmış gibi algılar. İlk başlarda rektum eski yerinde dönebilir ve bu belirti kaybolabilir. Ama bu durum zamanla kötüleşir. İlerlemiş vakalarda sarkma sürekli hale gelir, veya büyük tuvalet yapılmaksızın da sarkma ortaya çıkabilir.

İhtiyaç Tutamama

Makat bölgesinde dışkının ve gazın tutulabilmesini sağlayan büzücü kaslar vardır. Sfinkter adı verilen bu kaslar sayesinde tuvalet kontrolü sağlanır. Ancak makat sarkması durumunda rektum bu kasların kontrol ettiği alandan aşağı inmiş durumdadır. Dolayısıyla başlıca belirtisi, büyük tuvaletin kaçırılması ve gazın tutulamaması olmaktadır.

Diğer Belirtiler

  • Hastaların yarısına yakınında kabızlık görülmektedir.
  • Hastaların %15’inde ishal görülmektedir.
  • Mukusun tutulamaması nedeni ile makatta akıntı oluşabilir.
  • Sarkan rektum dokuları, kırmızı renk tonu ile belirgindir.
  • Makatta kaşıntı veya ağrı oluşabilir.
  • Sarkan dokularda zamanla kalınlaşma, yara oluşumu ve makattan kan gelmesi söz konusu olabilir.

Basurla Karıştırılabilir

Sarkma ile ortaya çıkan makatta şişlikbasur (hemoroid) ile karıştırılabilmektedir. Arasındaki farkın bir uzman muayenesi olmadan tespit edilmesi güçtür. Ancak basurdaki temel belirtiler kaşıntı ve büyük tuvalet sonrasında makattan kan gelmesi iken, makat sarkmasındaki temel belirti büyük tuvaletin tutulamamasıdır.

Makat Sarkması Neden Olur?

Bağların Zayıflaması

Makat sarkmasının nedeni, rektumun vücutla arasındaki bağların zayıflamasıdır. Sonrasında büyük tuvalet yapma ya da ıkınma gibi basınç oluşturan durumlarla birlikte sarkma baş gösterir.

Bu bağların zayıflamasının en sık karşılaşılan nedeni yaşlılıktır. Aşağıdakiler de makat sarkmasını netice verebilmektedir:

  • Kronik (uzun süreli) kabızlık veya ishal
  • Sürekli ıkınmak
  • Makata ya da kalçaya darbe almış olmak

Not: Kişinin çok sayıda normal doğum yapmış olmasının da bir etken olabileceğini öne süren uzmanlar vardır. Ama Amerikan istatistiklerine göre hastaların %35’i hiç çocuğu olmayan kişilerdir.

Sinirsel Hastalıklar

Bazı vakaların nedeni ise makattaki kasları kontrol eden sinirleri etkileyen sinir hastalıklarıdır. Bu hastalıklara aşağıdakileri örnek verebiliriz:

  • Lumbar disk hastalığı
  • Multiple skleroz
  • Omurga tümörleri

Kimler Risk Altında?

Makat sarkması, kadınlarda çok daha sık karşılaşılan bir sorundur. 50 yaş üzerindeki kadınlarda görülme riski, erkeklerden altı kat fazladır. Yine genel anlamda, uzun süreli sindirim sorunları yaşayan yaşlı bireylerde görülme riski daha yüksektir.

Makat Sarkması Tedavisi

Makatta sarkma kulağa çok tehlikeli bir sorunmuş gibi gelse de, tıbben acil bir durum olarak sınıflandırılmamaktadır. Ancak tedavi geciktirildikçe sarkma artar, belirtiler daha yoğun yaşanır ve yaşam kalitesi gittikçe daha da düşer.

Makat sarkmasının tedavisi cerrahi müdahale ile yapılır. Bu müdahale karın bölgesinden veya makattan yapılabilir.

Karından Yapılan Müdahale

Bu ameliyatta cerrah rektumu yukarı çeker ve pelvisin arka duvarına (kuyruksokumuna) dikişlerle sabitler. Operatör doktorun tercihine göre meş adı verilen medikal ağlar da kullanılabilir. Rektopeksi adı verilen bu işlem karın bölgesinde açılan kesilerden girilerek uygulanır.

  • Gençlerde ve sağlık şartları elverişli olanlarda bu yöntem önerilir.
  • Başarı oranı çok yüksek bir ameliyattır.
  • Makat sarkmasının tekrar etme riskini %2 gibi çok düşük oranlara kadar düşürür.
  • Kişide kronik kabızlık söz konusu ise, rektopeksiye ek olarak kalın bağırsağın bir bölümünün de alınması gerekebilir.

Bu ameliyat açık müdahale ile de yapılabilmektedir, laparoskopik (küçük kesilerden girilerek) de yapılabilmektedir. Tercih edileni laparoskopiktir. Müdahale sonrasındaki ağrı miktarı ve taburcu olma süresi laparoskopik ameliyatta daha kısadır.

Makattan Yapılan Müdahale

Makat sarkmasına doğrudan makattan müdahale etmek de mümkündür. Rektosigmoidektomi adı verilen bu ameliyat daha çok yaşlı bireylere ya da sağlık şartları elverişli olmayan kişilere önerilmektedir.

  • Makattan müdahalede ağrı ve taburcu olma süresi daha az olsa da, makat sarkmasının tekrar etme riski %10’dan fazladır.
  • Kanama ve akıntı gibi sorunların görülme riski de daha yüksektir
  • Rektum anüs dışında sıkışmış durumda olursa, kişinin sağlık koşulları uygun olsa bile makattan müdahale edilmesi gerekir.
  • Rektosigmoidektomiye ek olarak pelvik tabandaki kasların gerdirilmesi de gerekebilir.

Not: Karından yapılan müdahale esnasında, sinir hasarı riski söz konusu olmaktadır. Bu risk %1-2 gibi çok düşük bir seviyededir. Ama cinsel fonksiyonlarda kayıp yaratabileceği için, genç erkekler makattan yapılan müdahaleyi seçebilmektedir.

Ameliyat Olmalı mıyım?

Çok hafif olan vakalarda doktorunuz ameliyat etmeksizin eli ile rektumu geri yerleştirebilir. Sonrasında da laksatif ilaçlarla kabızlığın giderilmesini temin edebilir. Ama bu yaklaşım bir çözüm değildir.

Bu kişilerde de ilerleyen zamanlarda makat sarkması şiddetlenmektedir. Zayıflayan rektum bağları kendi kendine düzelmez. Bu bağların orta veya uzun vadede yine de cerrahi müdahale ile güçlendirilmesi gerekmektedir.

Cerrahi müdahale olmak yerine makat sarkması ile yaşamayı tercih edebilirsiniz. Ancak durumun daha iyiye gitmeyeceğini, muhtemelen daha da kötüleşeceğini akılda tutmalısınız. Sarkan dokuların sıkışması durumunda acilen hastaneye kaldırılma ihtiyacı doğabileceğini de bilmelisiniz.

Tıbbi konularda çekinmemeniz gerektiğinin farkında olmalı, sıkıntılarınızı ve hastalık belirtilerinizi uzman bir doktora açmalısınız. Sizin için en uygun olan eylem planını doktorunuz çizecektir.

Not: Makat sarkması kansere dönüşmez.

Yazar Hakkında

Editör

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.