Makat Apsesi Nedir?

Makat apseleri, içi irin dolu ve ağrılı şişkinliklerdir. Bu iltihaplı baloncuklar derin dokularda da ortaya çıkabilse de, makat apseleri genellikle cilde yakın noktalarda görülür. Kızarık renkte ve dokunmaya karşı hassas olabilir.

Perianal Apse Nedir?

Anüs çevresindeki, cilt yüzeyine yakın noktada görülen, çıban benzeri apselerdir. En sık görülen makat apsesi türüdür, makat apsesi denilince akla perianal apseler gelir. Subkutan apse olarak da geçer.

Diğer makat apsesi türleri aşağıdaki gibidir:

İskiyoanal apse: Kalça kemiğinin alt arka tarafında ortaya çıkan apselerdir.

İntersfinkterik apse: Makattaki büzücü kasların (sfinkter) içinde görülen türdür.

Supralevator apse: Levator ani kası ile pelvik karın zarı arasında görülen apselerdir. En nadir görülen makat apsesi türüdür. Diğer apse türlerine göre daha derindedir ve tedavi amaçlı müdahaleler biraz daha kapsamlı ve zordur.

Anal Fistül Nedir?

Fistüller iki doku arasında oluşan tünel benzeri, anormal bağlantılardır. Anal fistüller ise genellikle apse ile cilt arasında oluşan anormal bağlantıdır. Cilt altındaki bez dokularla cilt yüzeyi arasında tünel benzeri bir kanal şeklinde görülür.

  • Anal apse vakalarının yarısında, ilerleyen dönemde anal fistül de meydana gelmektedir.
  • Nadiren apse olmaksızın da anal fistül gelişebilir.
  • Hemen her zaman cerrahi müdahale ile tedavi gerektirir.

Makat Apsesi Belirtileri

Çoğu makat apsesi ağrılıdır. Yol açtığı makat ağrısı sürekli olmakla beraber, oturunca şiddetlenir. Makatta şişlik, cilt kızarıklığı, dokunmaya karşı hassasiyet ve tahriş gibi sorunlar görülme riski yüksektir. Aşağıdaki gibi belirtiler de ortaya çıkabilir:

  • Nadiren makattan kan gelmesi
  • Makatta akıntı, irin boşalması
  • İdrar yapmada zorluk
  • Büyük tuvalet esnasında zorluk, kaçınma nedeni ile kabızlık
  • Alt karında ağrı

Enfeksiyonun vücuda yayılma durumunda yüksek ateş, titremeler ve gece terlemeleri görülme riski ortaya çıkar. Derindeki makat apselerinde bu risk daha yüksektir.

Anal fistülde ise sürekli makat akıntısı söz konusu olabilir. Yine fistül tam olarak iyileşmediği sürece ağrı ve şişlik de devam edecektir.

Not: Anal fistülün cilde yaptığı açıklık, cildin iyileşmesi ile kapanabilir. Bu durum yaşandığında anal fistül müdahale edilmemiş durumda ise, akıntının boşalamaması nedeni ile makat apsesi tekrar edebilir.

Makat Apsesi Neden Olur?

Makat apsesinde çoğu zaman bir enfeksiyon (mikropların yol açtığı hastalık) ve bu enfeksiyona vücudun verdiği iltihabi tepki vardır. O bölgede mikropların yoğunlaşması, ya da daha etkin olması sonucu görülür.

Makat Çatlakları (Anal Fissürler)

Makat çatlakları, anüs ve çevresinde ortaya çıkan yaralar, cilt açıklıklarıdır. Cildin koruyucu tabakasından geçme imkanı bulan mikroplar, apse oluşumuna sebebiyet verebilir. Genellikle makat bezlerinde tıkanıklığa neden olarak bu sonuca götürürler.

Makattaki çatlaklar aşağıdaki nedenlerle görülebilir:

  • Kabızlık
  • Sert veya keskin dışkı
  • Uzun süreli ishal
  • Hamilelik ve doğum
  • İltihaplı bağırsak hastalıklarının yol açtığı tahriş

Genel olarak, makatta çatlak olmasa bile tahriş olmuş bir makat cildi apse riskini artırır.

Bulaşıcı Hastalıklar

Makat apselerinin %90’ı anüsteki bezlerde görülen aküt (aniden ortaya çıkan) enfeksiyonlardan kaynaklanır. Özellikle cinsel yolla bulaşan hastalıklar böyle bir sonuca götürebilir. Ancak mantar iltihabı gibi başka şekillerde de bulaşan hastalıklar da makatta apseye neden olabilir.

Yine gıda zehirlenmesine yol açan kirli gıdaların tüketimi, yetersiz temizlik gibi başka etkenler de makattaki bakteri popülasyonunu artırarak makat apsesine neden olabilir.

Sindirim Kanalındaki Bakteriler

Bazı vakalarda da, sindirim kanalında bulunan yararlı bakteriler apseye yol açar. Anal fissürler bu riskin artmasına neden olabilir, ancak bu şekildeki apseler genellikle daha derin dokularda görülür. Birçok vakada, normal zamanlarda sorun olmayan bu bakterilerin neden apseye yol açtığı tespit edilememektedir.

Risk Faktörleri

Aşağıdaki etkenler makat apsesinin ortaya çıkma riskini artırır:

  • Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi iltihaplı bağırsak hastalıkları
  • Şeker hastalığı
  • Divertikülit
  • Leğen kemiği bölgesinde görülen iltihaplı hastalıklar
  • Anal cinsel ilişki
  • Prednizon gibi bazı ilaçların kullanımı, bağışıklık baskılayıcı ilaçlar

Makat Apsesi Tedavisi

Cerrahi Drenaj

Makat apseleri cerrahi kesilerle drene edilerek akıtılır. Apsenin yakınlarında küçük boyutlu ama nispeten derin bir kesi açılır. İrin boşaltılır. Makatta apse vakalarında cerrahi müdahalenin alternatifi olabilecek etkinlikte bir tedavi yöntemi yoktur.

  • Hızlı müdahale önemlidir. Bu sayede apsenin büyümesi, iç doku iltihaplarına evrilmesi, enfeksiyonun vücuda yayılması gibi riskler azalır.
  • Yüzeye yakın ve küçük apselerde ameliyat öncesinde lokal anestezi (bölgesel uyuşturma) yeterli olmaktadır.
  • Büyük veya derindeki apselerde hastanın genel anesteziye (özel bir uyku haline) alınması gerekir.
  • Müdahale akabinde tam kapalı dikiş atılmaz. Bu sayede sonraki dönemde de apse içeriğinin akması için açıklık bırakılmış olur.
  • Ameliyattan sonra ilk 24 saat içinde hasta genellikle taburcu edilir.
  • Başarı oranı oldukça yüksek bir ameliyattır.

Bazı Vakalarda Antibiyotik Tedavisi

Antibiyotik tedavisi cerrahi müdahalenin alternatifi değildir. Hatta apse haricinde sağlıklı olan bünyelerde, cerrahi müdahale ile birlikte kullanımları bile iyileşme süresini kısaltmamaktadır. Ayrıca basit apselerde yeni apse oluşumu riskini düşürmemektedir.

Ancak aşağıdaki gibi bazı özel durumlarda antibiyotik tedavisi bir gereklilik olabilir:

  • Apseye yol açan iltihap cilde yayılmışsa
  • Şeker hastalarında
  • Bağışıklık sistemi zayıflamış olan kişilerde
  • Kişide protez kalp parçaları takılı ise
  • Kişi daha önceden endokardit (kalp zarı iltihabı) geçirmişse
  • Doğuştan gelen kalp hastalığı olan bireylerde

En uygun müdahale için medikal geçmişinizi, kullanmış veya kullanmakta olduğunuz ilaçları doktorunuza detaylı olarak anlatınız.

Ameliyat Sonrasında Yapılması Gerekenler

Cerrahi müdahale sonrasında nekahat evresindeki rahatsızlık genellikle hafif olmaktadır. Bu süreçteki ağrılar ağrı kesici ilaçlarla kontrol edilebilir düzeydedir. Aşağıdaki önlemler sayesinde olası sorunlardan korunabilirsiniz:

  • Günde üç kez on dakika süreyle sıcak suya oturulmalıdır. Bu sayede kanlanma ve doku yenilenme hızı artar, iyileşme süresi kısalır.
  • Kabızlığın giderilmesi ve sert dışkı riskinin düşürülmesi için kısa süreliğine laksatif etkili ilaçlar yazılabilir.
  • Süreçte lifli gıda tüketilmeli, bol su içilmelidir. Kabızlıktan korunulmalıdır.
  • Acı gıdalar makatta yanmaya yol açabileceği için tüketilmemelidir.
  • Tahrişten sakınılmalıdır. Makat kaşınmamalı, tuvalet kağıdı silerek değil dokunuşlar halinde kullanılmalıdır.
  • Bir süre akıntı gelmesi doğaldır, medikal pedler önerilebilir.

Tedavi sürecinde bir sorun olmadığı sürece makat apsesinin tekrar etmesi düşük bir olasılıktır.

Anal Fistül Tedavisi

Tek tedavisi cerrahi müdahaledir. Bazı nadir vakalarda apse ameliyatı eşliğinde fistül ameliyatı da uygulanabilir. Ama fistüller genellikle apse drene edildikten bir ay sonra ortaya çıkar. Bu süre bazı vakalarda yılları da bulabilir. Dolayısıyla fistül tedavisi genellikle sonraki süreçte uygulanması gereken bir müdahale olmaktadır.

Yazar Hakkında

Editör

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.